Jarzębina czyli Jarząb Pospolity

Jesień zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nią zaczęła pojawiać się jarzębina.

 

WIERZENIA I OBRZĘDY

Jarzębina albo Jarząb Pospolity. Nazwa Jarząb Pospolity pochodzi od tego, że owocami tego drzewa żywi się jarząbek.

W nazewnictwie ludowym nazywana jest też skoruśniek, skorusa, skorucha, kwiczół. W dawnych podręcznikach przyrodniczych występowała pod nazwą judaszowe drzewo. Uważano ją za grzeszne ponieważ dała się na sobie powiesić pierwszemu wisielcowi czyli Judaszowi. Lud opowiadał że dlatego powiesił się właśnie na jarzębinie, ponieważ nie chciała go przyjąć osika.

Dawniej uważano jarzębinę za grzeszne drzewo. Gałązek Jarzębiny nie można było zatykać w domu za obrazy ani dawać do kościołów i kapliczek ponieważ jak głoszono „złe by tam przesiadywało”.

Korzeń jarzębiny używany był przez dziewczęta do odprawiania czarów miłosnych, kiedy chciały aby jakiś młodzieniec obdarzył je wzajemnością.

W dzień wniebowstąpienia jeszcze przed wschodem słońca czarownice biegną nago do lasu i obiegając trzy krotnie drzewo jarzębiny dookoła obrywają z niego wszystkie młode pędy. Następnie czarownice wracają do swoich domostw i zerwane młode pędy jarzębiny chowają pod strzechą. Kiedy gałązki w ten sposób zerwanej jarzębiny da się do jedzenia krowom, wówczas sprowadza się na nie niezwykłą mleczność.

Również przed drzewem jarzębiny czarownice zamawiają swe czary przeciwko bólom zębów.

Na Podlasiu istniał przesąd który mówił że jarzębina to zaklęta w drzewie kobieta – dlatego też nie można jej było pod żadnym pozorem ścinać.

W jednej z kaszubskich baśni, pastuszek leży pod drzewem jarzębiny i chce zrobić dla królewny korale właśnie z korali jarzębinowych.

 

LECZNICTWO LUDOWE

Jagody jarzębiny używane były przy bólach zębów. Gotowane owoce pite były na czerwonkę. Gotowane owoce i liście pito również przeciw rozwolnieniom. Odwar z jarzębiny pito przeciwko zimnicy. Kwiaty jarzębiny gotowane w mleku stosowane były przeciwkaszlowo. Napar z owoców jarzębiny używany był przy dolegliwościach związanych z pęcherzem moczowym.

 

ZBIÓR

od 15 września do 30 października 

 

Owoce jarzębiny posiadają kwas parasorbowy – w dużych dawkach toksyczny. Jednak aby się go pozbyć z owoców wystarczy włożyć je do woreczka i wsadzić do zamrażarki na około 2 tygodnie lub wysuszyć owoce. W przypadku wyrobu domowych konfitur zdecydowanie polecam przemrożenie owoców.

 

DŻEM JABŁKOWO JARZĘBINOWY

Składniki:

  • 1 kg przemrożonych owoców jarzębiny
  • 0,5 kg jabłek
  • 1 litr miodu
  • 1 łyżeczka agaru
  • ¼ łyżeczki cynamonu
  • Woda źródlana lub filtrowana

 

Wykonanie:

  • Jarzębinę oraz obrane i pozbawione pestek nasiennych jabłka ułóż na dnie emaliowanego garnka i zalej źródlaną wodą do wysokości owoców.
  • Powoli na wolnym ogniu doprowadź całość do wrzenia
  • Gotuj całość pod przykryciem na wolnym ogniu przez około 20-30 minut
  • Rozpuść agar w kilku łyżeczkach wody i dolej do gotującej się konfitury.
  • Zdejmij jarzębinę z ognia i dodaj miód oraz cynamon
  • Przełóż do wyparzonych słoików i pasteryzuj 20 minut

 

 

JARZĘBINÓWKA

 

 

Składniki:

  • 1k g owoców jarzębiny przemrożonych w zamrażalniku
  • 4 szklanki dobrej jakości wódki organicznej
  • 3 szklanki wody źródlanej lub przefiltrowanej
  • 0,5 litra miodu

 

Wykonanie:

  • Owoce jarzębiny starannie myjemy. Suszymy na sicie a następnie wrzucamy do emaliowanego garnka i zalewamy całość wrzącą woda tak aby w całości pokryła owoce.
  • Gotujemy 5-7 minut a następnie ponownie odsączamy na sicie i pozostawiamy do całkowitego wyschnięcia.
  • Suche owoce wsypujemy do butelki i zalewamy dobrej jakości wódką organiczną oraz dodajemy miód.  Zamykamy i w temperaturze pokojowej zostawiamy na co najmniej 4-6 tygodni.
  • Nalewka po paru tygodniach jest już gotowa – o ile nie wypijemy jej wcześniej:)

 

 

Tekst: Nina Bojarska

Fot. Angelika Sorkina https://www.instagram.com/angelika_sorkina/

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *